นิเทศกัลยาณมิตร (ระดับปฐมวัย) โรงเรียนมาเรียลัย
โดย ฝ่ายการศึกษา อัครสังฆมณฑลกรุงเทพฯ
ณ ห้องประชุมโรงเรียนมาเรียลัย
- - - - - - - - - - - - - -
ผู้ร่วมนิเทศกัลยาณมิตร ประกอบด้วย
แผนกปฐมวัยฝ่ายการศึกษาฯ 2 คน ครูจากโรงเรียนมาลาสวรรค์พิทยา 2 คน โรงเรียนเซนต์เทเรซา 3 คน โรงเรียนนักบุญยอแซฟอุปถัมภ์ หนองรี 1 คน โรงเรียนมารดานฤมล 2 คน โรงเรียนอัสสัมชัญศึกษา 2 คน และโรงเรียนพระมารดานิจจานุเคราะห์ 3 คน
คุณพ่อสาโรช เมธีพิทักษ์กุล (รองผู้อำนวยการโรงเรียนมาเรียลัย) ได้กล่าวต้อนรับเจ้าหน้าที่แผนกวิชาการขั้นพื้นฐานและแผนกปฐมวัย จากฝ่ายการศึกษาฯ รวมถึงคณะครูปฐมวัยจากเขต 1 เขต 2 และเขต 4 พร้อมทั้งแสดงความยินดีในการมานิเทศกัลยาณมิตร ซึ่งมุ่งเน้นการปฏิบัติหน้าที่ร่วมกัน การแบ่งปันประสบการณ์การจัดการเรียนการสอนเพื่อพัฒนาเด็ก ๆ อย่างมีคุณค่า การแลกเปลี่ยนเรียนรู้นี้จะช่วยให้ทุกท่านได้รับความรู้และประสบการณ์ในระดับปฐมวัยถึงประถมศึกษา พร้อมทั้งมีจุดหมายที่ชัดเจนเพื่อก้าวเดินต่อไปอย่างยั่งยืน
โรงเรียนนำเสนอวีดีทัศน์รายงานความก้าวหน้า จัดกิจกรรมต่าง ๆ โรงเรียน ได้ดำเนินการนำกระบวนการ PLC มาใช้ในกระบวนการแก้ปัญหาห้องเรียน มีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกันวิเคราะห์ปัญหา ซึ่งปัญหาที่โรงเรียนพบคือ เด็กเข้าแถวไม่ได้ ไม่รู้ลำดับ ไม่รอคอย เกิดอุบัติเหตุบ่อย ครูวางแผนและนำทฤษฎีแนวคิดมาออกแบบนวัตกรรมเพื่อแก้ปัญหา โดยการใช้สัญญาณมือ เพลงเข้าแถวและข้อตกลง จากการดำเนินการทำให้แก้ปัญหาพัฒนาการที่แท้จริงของเด็ก และความสุขของครูในการทำงาน
อาจารย์กาญจนา สุวรรณธาร (หัวหน้าแผนกปฐมวัย ฝ่ายการศึกษาฯ) แนะนำคณะผู้นิเทศและชี้แจงจุดมุ่งหมาย พร้อมทั้งรูปแบบการเยี่ยมชมห้องเรียน ด้วยกระบวนการนิเทศติดตามความก้าวหน้าในการพัฒนางานของครู ในประเด็น
1) การจัดสภาพแวดล้อม (มุมพื้นฐาน) ที่เอื้อต่อการเรียนรู้
2) การจัดประสบการณ์การเรียนรู้
3) บทบาทครู
ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับบริบทของโรงเรียน การนิเทศกัลยาณมิตรเป็นการเสริมพลัง สร้างบรรยากาศความไว้วางใจ แลกเปลี่ยนเรียนรู้ซึ่งกันและกัน
การจัดสภาพแวดล้อมและมุมประสบการณ์พื้นฐาน
สภาพแวดล้อมและบรรยากาศ จัดแบ่งพื้นที่ภายในห้องเรียนอย่างเป็นสัดส่วน ปลอดภัย มีความสะอาด และเอื้อต่อการเรียนรู้อย่างรอบด้าน สื่ออุปกรณ์ วัสดุเหลือใช้หลากหลายสอดคล้องกับกิจกรรมการจัดประสบการณ์ทั้งในหน่วยการเรียนรู้ กิจกรรมวรรณกรรมเป็นฐาน
มุมประสบการณ์ มีการจัดมุมประสบการณ์พื้นฐาน เช่น มุมหนังสือ มุมบล็อก มุมบทบาทสมมติ มุมวิทยาศาสตร์ มุม Loose Parts Play ไว้อย่างเหมาะสม มีระบบการจัดเก็บ (Find Use Return) ค้นหา-ใช้-เก็บคืน สื่อวัสดุจัดวางในระดับสายตาที่เด็กสามารถหยิบใช้และจัดเก็บได้ด้วยตนเอง ซึ่งช่วยส่งเสริมทักษะการช่วยเหลือตนเอง มีวินัยในตนเองและความรับผิดชอบ รวมถึงมีการหมุนเวียนสื่อตามหน่วยการเรียนรู้เพื่อกระตุ้นความสนใจของเด็กอย่างสม่ำเสมอ
การจัดการเล่นแบบ Loose Parts Play โรงเรียนเข้าร่วมโครงการวิจัย “ขยายผลและพัฒนาเครือข่ายการทำงานผ่านชุดการเรียนรู้ เพื่อส่งเสริมและพัฒนาทักษะที่จำเป็นของเด็กปฐมวัยกลุ่มเป้าหมายของ กสศ.” ตั้งแต่ปี 2568 มีการพัฒนามาอย่างต่อเนื่อง ในครั้งนี้โรงเรียนที่มาร่วมนิเทศกัลยาณมิตรได้เห็นรูปแบบการจัดเตรียมวัสดุ/อุปกรณ์หลากหลายกระตุ้นการคิดสร้างสรรค์ มีความสะอาดปลอดภัยพร้อมใช้งาน ส่งเสริมการเรียนรู้ของเด็ก ครูใช้คำถามปลายเปิดกระตุ้นความคิดของเด็ก เด็กเล่นอย่างมีเป้าหมาย สามารถสื่อสารโต้ตอบอย่างเป็นธรรมชาติ และมีการต่อยอดพัฒนาการลูกจากโรงเรียนสู่บ้าน
การจัดประสบการณ์การเรียนรู้
การจัดประสบการณ์หน่วยการเรียนรู้ “กลางวันกลางคืน” ครูมีการวางแผนการสอนและออกแบบกิจกรรมที่หลากหลาย เปิดโอกาสให้เด็กได้ลงมือปฏิบัติจริง Active Learning ผ่านกระบวนการสืบเสาะหาความรู้การใช้สื่อ ครูใช้ชาร์ตบันทึกความคิดรวบยอด เช่น “สิ่งที่เด็กเห็นในเวลากลางวัน-กลางคืน ช่วยให้เด็กเปรียบเทียบความแตกต่างระหว่างกลางวันและกลางคืนได้ง่ายขึ้น มีการใช้สื่อปฏิบัติจริง เช่น ไฟฉาย ลูกโลก หรืออุปกรณ์ทดลองจำลองแสงอาทิตย์และดวงจันทร์ เพื่อให้เด็กได้สำรวจและค้นพบคำตอบด้วยตนเอง
เด็ก ๆ มีความกระตือรือร้นและมีส่วนร่วมในกิจกรรมอย่างกระตือรือร้น ผ่านการออกมานำเสนอความคิดเห็น การวาดภาพสะท้อนสิ่งที่ได้เรียนเรียนรู้ บรรยากาศในห้องเรียนส่งเสริมปฏิสัมพันธ์ทางสังคม เด็กได้กล้าพูด กล้าแสดงออก และทำงานร่วมกับเพื่อน ๆ ทั้งกลุ่มและรายบุคคลชัดเจน
ร่องรอยการเรียนรู้และการส่งเสริมทักษะรอบด้าน
กิจกรรมวรรณกรรมเป็นฐาน (Literature-Based) ใช้หนังสือนิทานเป็นสื่อหลักในการส่งเสริมทักษะทางภาษาและการเรียนรู้แบบ Read Model เปิดโอกาสให้เด็กได้วิเคราะห์ตัวละครและสถานการณ์ พร้อมเชื่อมโยงสู่การแสดงบทบาทสมมติ งานศิลปะ การสร้างเกมการศึกษา และการบูรณาการทักษะ STEM
กิจกรรมบ้านนักวิทยาศาสตร์น้อย มีการวางแผนและดำเนินกิจกรรมการทดลอง และออกแบบการจัดกิจกรรมให้เข้ากับวัฎจักรสืบเสาะ 6 ขั้นตอน ทางวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ และเทคโนโลยี และจัดกิจกรรมการทดลองไว้ในมุมวิทยาศาสตร์ ที่มีความยาก-ง่ายต่างกัน
กระบวนการเรียนรู้และผังกราฟิก ปรากฏร่องรอยกระบวนการเรียนรู้แบบโครงการ Project Approach รู้ผ่านชาร์ตแสดงประสบการณ์เดิม คำถาม และวิธีการที่เด็กใช้สืบเสาะหาคำตอบ รวมถึงผังกราฟิกต่าง ๆ ที่สอดคล้องกับหน่วยการเรียนรู้
ผลงานและการพัฒนาของเด็ก จัดแสดงผลงานเด็กที่สะท้อนการส่งเสริมทักษะทางภาษา ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ และการใช้ประสาทสัมผัสทั้งห้าอย่างเป็นรูปธรรม
กิจกรรมสร้างสรรค์และศิลปะปลายเปิด ส่งเสริมให้เด็กได้ถ่ายทอดความคิด จินตนาการ และสะท้อนการเรียนรู้ผ่านงานศิลปะที่หลากหลาย มีการจัดแสดงผลงานเด็กทุกคน บอร์ดร่องรอยการเรียนรู้อย่างชัดเจน
บทบาทของครูผู้สอน
- สร้างแรงจูงใจ กระตุ้นความสนใจของเด็กให้เกิดการเรียนรู้ เด็กทุกคนมีส่วนร่วมในการทำกิจกรรม
- คำถามปลายเปิด ครูใช้คำถามปลายเปิดกระตุ้นการคิด
- ผู้อำนวยความสะดวกการเรียนรู้ ให้ความช่วยเหลือเด็ก ดูแลเอาใจใส่เด็กอย่าง เด็กมีความกระตือรือร้น ปรับกิจกรรมตามความสนใจของเด็ก
- ส่งเสริมปฏิสัมพันธ์สร้างสรรรค์เชิงบวก ระหว่างเด็กกับเด็ก
จุดเด่นที่น่าชื่นชม
ห้องเรียนคุณภาพ การจัดบรรยากาศ สื่ออุปกรณ์ เอื้อต่อการเรียนรู้ ครูวางแผนจัดกิจกรรมสอดคล้องกับหน่วยการเรียนรู้ พร้อมจัดวางอุปกรณ์ศิลปะไว้บนโต๊ะล่วงหน้า เพื่อเตรียมความพร้อมให้เด็กรู้ล่วงหน้าว่าจะได้ทำกิจกรรมใด บรรยากาศมีความอบอุ่น เป็นกัลยาณมิตร และมีความยืดหยุ่น ส่งเสริมให้เด็กมีความสุข มีความมั่นใจ กล้าแสดงออก และกล้าแสดงความคิดเห็นอย่างเหมาะสม มีการจัดทำผังกราฟิกและชาร์ตแสดงกระบวนการเรียนรู้อย่างเป็นระบบ พร้อมจัดแสดงผลงานศิลปะสร้างสรรค์ทั้งแบบรายบุคคลและงานกลุ่มอย่างเด่นชัด
ความเป็นมืออาชีพของครูผู้สอน ครูมีความเชี่ยวชาญในการออกแบบกิจกรรมและวางแผนจัดประสบการณ์การเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ เปิดโอกาสเด็กได้ตั้งคำถาม สังเกต และสรุปองค์ความรู้ได้ด้วยตนเอง พัฒนาความสามารถเด็กได้อย่างเต็มศักยภาพ
ฝ่ายการศึกษา ฯ นำเสนอประเด็นจากภาครัฐ
เรื่องที่ 1 ศธ. ย้ำชัด! ห้ามจัดสอบแข่งขันในเด็กปฐมวัย‼️ โดยนายประเสริฐ จันทรรวงทอง รมว. กระทรวงศึกษาธิการ (ประกาศเมื่อ 1 สค. 2569)
🔹️สั่งการไปยังสพฐ. และสช. และสถานศึกษาทุกแห่งในระดับปฐมวัย ห้ามจัดการเรียนการสอน หรือกิจกรรมที่มุ่งเน้นการสอบแข่งขัน เพื่อรับเกียรติบัตรหรือถ้วยรางวัลในเด็กเล็ก
🔸️ถือเป็นการกระทำผิดกฎหมาย‼️ ขัดต่อพรบ.การพัฒนาเด็กปฐมวัย ปี 62 การเร่งรัด การติว และการแข่งขัน สร้างความกดดันต่อเด็กปฐมวัย ส่งผลกระทบเชิงลบต่อสภาพจิตใจ สมอง เวลา และพฤติกรรมของเด็กในระยะยาว
เรื่องที่ 2 ประกาศเจตนารมณ์ลดจอ‼️ เร่งดำเนินการงดจอก่อน 2 ขวบ 3-6 ขวบ ลดจอ และให้ใช้อย่างมีเงื่อนไข เพื่อส่งเสริมเด็กปฐมวัยได้พัฒนาอย่างสมวัยในทุกด้าน (ประกาศเมื่อ 21 ส.ค. 2569)
แนวทางการสนับสนุนและเชื่อมต่อการเรียนรู้
ชุดบัญชีคำพื้นฐานปูพื้นฐานภาษาไทย ฝ่ายการศึกษาฯ มอบชุดบัญชีคำพื้นฐานสำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 ให้ครูผู้สอนชั้นอนุบาล 3 เพื่อใช้เป็นแนวทางจัดกิจกรรมส่งเสริมทักษะภาษาไทย ผ่านการเล่าและอ่านนิทาน ให้เหมาะสมกับพัฒนาการตามวัย
การเชื่อมต่อการศึกษา เน้นการบูรณาการทักษะความพร้อมทางภาษาไทยและทักษะชีวิตในกิจวัตรประจำวัน เพื่อเตรียมความพร้อมให้เด็กชั้นอนุบาล 3 ก้าวสู่ชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 อย่างมีความสุข โดยฝ่ายการศึกษาฯ ได้แนะนำชุดหนังสือนิทานอ่านสนุก ฝึกภาษาไทย รู้จักคำหลากหลายของพยัญชนะแต่ละตัว และนิทานหัดอ่าน ชุดจักรวาลอ่านสนุก เพื่อให้ครูผู้สอนชั้นอนุบาล 3 ได้นำไปใช้ จัดกิจกรรมส่งเสริมทักษะทางภาษาให้กับเด็ก
บาทหลวงวิชชุกรณ์ เกตุภาพ (รองผู้อำนวยการ/ประธานกลุ่มงานวิชาการ) กล่าวขอบคุณผู้บริหารและคณะครูทุกท่านที่มาร่วมแลกเปลี่ยนเรียนรู้ เพื่อมุ่งพัฒนาเด็ก ๆ ทุกคนอย่างเสมอภาคและไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง พร้อมทั้งเน้นย้ำให้โรงเรียนในสังกัดฝ่ายการศึกษาฯ ขับเคลื่อนไปในทิศทางเดียวกันและก้าวไปด้วยกัน สิ่งสำคัญคือ การเป็นกำลังใจให้คุณครูทุกท่านในการนำความรู้และคุณธรรมไปสู่ผู้เรียน ขอพระอวยพรคุณครูทุกท่าน
คุณพ่อสาโรช เมธีพิทักษ์กุล (รองผู้อำนวยการโรงเรียนมาเรียลัย) กล่าวขอบคุณคุณพ่อและคณะผู้นิเทศที่มาเยี่ยมเยียน แบ่งปัน ให้คำแนะนำ และเติมเต็มศักยภาพในรูปแบบกัลยาณมิตร เพื่อให้ทุกโรงเรียนก้าวเดินไปข้างหน้าพร้อมกัน ข้อเสนอแนะ และคำแนะนำทั้งหมดถือเป็นประโยชน์อย่างยิ่งในการนำมาปรับ ใช้อย่างเป็นรูปธรรม เพื่อพัฒนาโรงเรียนและเด็ก ๆ ให้เต็มศักยภาพต่อไป
(ภาพ : โรงเรียนมาเรียลัย/ พิรญาณ์ จรูญวัฒนไพบูลย์)
(ข่าว: พิรญาณ์ จรูญวัฒนไพบูลย์)
Link เพื่อแชร์ >> https://shorturl.asia/y0nidn
แผนกปฐมวัย
ฝ่ายการศึกษา อัครสังฆมณฑลกรุงเทพฯ
