นิเทศกัลยาณมิตร (ระดับปฐมวัย) โรงเรียนคาเบรียลอุปถัมภ์
โดย ฝ่ายการศึกษา อัครสังฆมณฑลกรุงเทพฯ
ณ ห้องประชุม ชั้น 2 ตึกอนุบาล โรงเรียนคาเบรียลอุปถัมภ์
- - - - - - - - - - - - - -
ผู้ร่วมนิเทศกัลยาณมิตร ประกอบด้วย
แผนกปฐมวัย ฝ่ายการศึกษาฯ 2 คน ครูจากโรงเรียนซางตาครู้สศึกษา 1 คน โรงเรียนเซนต์แมรี่ 2 คน โรงเรียนแม่พระประจักษ์กรุงเทพฯ 1 คน โรงเรียนพระแม่สกลสงเคราะห์ 1 คน และโรงเรียนเซนต์ปีเตอร์ ธนบุรี 1 คน
อาจารย์สุมิตรา พงศธร (ที่ปรึกษาโรงเรียนคาเบรียลอุปถัมภ์) กล่าวต้อนรับเจ้าหน้าที่แผนกวิชาการขั้นพื้นฐานและแผนกปฐมวัย ฝ่ายการศึกษาฯ รวมถึงคณะครูปฐมวัยจากเขต 3 ด้วยความยินดีเป็นอย่างยิ่งสำหรับการมานิเทศกัลยาณมิตรในวันนี้
อาจารย์ได้สะท้อนมุมมองที่สำคัญว่า ไม่มีโรงเรียนใดในโลกที่สมบูรณ์แบบแล้วจะหยุดพัฒนา เนื่องจากโลกในปัจจุบันมีความเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา เป้าหมายในการจัดการศึกษาจึงต้องปรับเปลี่ยนตามบริบทของยุคสมัย ไม่มีคุณครูคนใดที่จะสามารถใช้วิธีการเดิม ๆ โดยไม่พัฒนาตนเองได้ การมานิเทศกัลยาณมิตรและการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ซึ่งกันและกันจึงเป็นกระบวนการสำคัญที่จะช่วยให้ครูได้พัฒนาตนเอง พร้อมทั้งสร้างโอกาสในการพัฒนาเด็ก ๆ ได้อย่างตรงจุด ขอบคุณฝ่ายการศึกษาฯ สำหรับการมาเยี่ยมเยียนและสนับสนุนในครั้งนี้
ครูสิริพร สิริดำรงกุล (ผู้ช่วยผู้อำนวยการแผนกปฐมวัยโรงเรียนคาเบรียลอุปถัมภ์) นำเสนอวีดีทัศน์ ความก้าวหน้าจัดกิจกรรมต่าง ๆ โรงเรียน
อาจารย์กาญจนา สุวรรณธาร (หัวหน้าแผนกปฐมวัย ฝ่ายการศึกษาฯ) แนะนำคณะผู้นิเทศและชี้แจงจุดมุ่งหมาย พร้อมทั้งรูปแบบการเยี่ยมชมห้องเรียน ด้วยกระบวนการนิเทศติดตามความก้าวหน้าในการพัฒนางานของครู ในประเด็น
1) การจัดสภาพแวดล้อม (มุมพื้นฐาน) ที่เอื้อต่อการเรียนรู้
2) การจัดประสบการณ์การเรียนรู้
3) บทบาทครู
ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับบริบทของโรงเรียน การนิเทศกัลยาณมิตรเป็นการเสริมพลัง สร้างบรรยากาศความไว้วางใจ แลกเปลี่ยนเรียนรู้ซึ่งกันและกัน
การจัดสภาพแวดล้อมและมุมประสบการณ์พื้นฐาน
สภาพแวดล้อมและบรรยากาศ จัดแบ่งพื้นที่ภายในห้องเรียนอย่างเป็นสัดส่วน ปลอดภัย มีความสะอาด และเอื้อต่อการเรียนรู้ สื่ออุปกรณ์ วัสดุหลากหลายสอดคล้องกับกิจกรรมการจัดประสบการณ์ทั้งในหน่วยการเรียนรู้ กิจกรรมวรรณกรรมเป็นฐาน และการสอนแบบโครงการ
มุมประสบการณ์ มีการจัดมุมประสบการณ์พื้นฐาน เช่น มุมหนังสือ มุมบล็อก มุมวิทยาศาสตร์ มุมบทบาทสมมุติ มุมของเล่นสัมผัส มุม Loose Parts Play มีระบบการจัดเก็บ (Find Use Return) ค้นหา-ใช้-เก็บคืน สื่อวัสดุจัดวางในระดับสายตาที่เด็กสามารถหยิบใช้และจัดเก็บได้ด้วยตนเอง ซึ่งช่วยส่งเสริมทักษะการช่วยเหลือตนเองและวินัยในตนเอง มุมวิทยาศาสตร์ ถ้าสามารถปรับ สื่อ อุปกรณ์ ให้เด็กสามารถหยิบ จับ สัมผัส และนำมาทดลองได้อย่างอิสระตามความสนใจ เพื่อกระตุ้นความอยากรู้อยากเห็นของเด็ก
การสะท้อนการจัดกระบวนการเรียนรู้ผ่านการเล่น Loose Parts Play (จากการอบรมในรูปแบบออนไลน์โดยฝ่ายการศึกษาฯ)
ระดับชั้นอนุบาล 1 ครูได้สะท้อนการดำเนินงานและปัญหาอุปสรรคที่พบว่า ในช่วงแรกเด็กยังนำสื่อวัสดุมาเล่นโดยไม่มีเป้าหมาย การเล่นยังไม่ค่อยเป็นระเบียบ และมักเกิดปัญหาการแย่งของเล่นกับเพื่อน แก้ไขโดยครูใช้การสื่อสารเชิงบวกและร่วมลงไปเล่นกับเด็ก เพื่อเป็นแบบอย่างและแนะนำวิธีการเล่นร่วมกัน
ระดับชั้นอนุบาล 2 ครูสะท้อนว่าเด็กชื่นชอบการเล่น Loose Parts Play โดยจัดให้เด็กทำงานและเล่นร่วมกันเป็นกลุ่มย่อย (กลุ่มละ 2-3 คน) ในช่วงแรกพบปัญหาความวุ่นวายในการเก็บของเล่น ครูจึงได้ปรับวิธีโดยการร่วมกับเด็กสร้างข้อตกลงในการเล่น พร้อมทั้งเพิ่มระบบการจัดเก็บด้วยการติดป้ายสัญลักษณ์และแยกประเภทวัสดุใส่กล่อง ส่งผลให้การเล่นและการเก็บของเด็กมีระเบียบวินัยมากขึ้น
ระดับชั้นอนุบาล 3 ครูสะท้อนผลการจัดกิจกรรมว่า เมื่อให้เด็กเล่นเป็นกลุ่มมักพบปัญหาเด็กเกี่ยงงานกัน และบางคนไม่ยอมช่วยเพื่อนเก็บของเล่น อย่างไรก็ตาม เด็กมีความสุขมากที่ได้เล่น Loose Parts Play อีกทั้งยังสังเกตเห็นพัฒนาการด้านภาษาที่ดีขึ้นอย่างชัดเจน โดยเฉพาะในเด็กที่เดิมไม่กล้าแสดงออกและไม่กล้าพูด เริ่มกล้าสื่อสารและพูดคุยกับเพื่อนมากขึ้น
ข้อค้นพบและแนวทางพัฒนาร่วมกัน นำแนวคิดมาวางแผนจัดเตรียมสื่อให้เด็กเล่นในกิจกรรมเสรี โรงเรียนมีบรรยากาศที่ส่งเสริมการเรียนรู้ ครูใช้คำถามปลายเปิดกระตุ้นความคิดของเด็ก เด็กมีอิสระในการเล่น มีระบบการจัดเก็บ (Find Use Return) ค้นหา-ใช้-เก็บคืน การจัดหมวดหมู่สื่ออุปกรณ์ Loose Parts Play โดยจัดวางแยกเป็น 5 ประเภทอย่างชัดเจน เพื่อส่งเสริมจินตนาการในการสร้างสรรค์ของเด็ก
ขอให้เพิ่มขอบข่ายในการสร้างผลงาน ในเด็กเล็กให้เล่นเป็นรายบุคคลก่อน โดยครูถามเด็กทุกครั้งว่า “ต้องการสร้างอะไร” เพื่อให้เด็กได้คิดวางแผนก่อนลงมือสร้าง ซึ่งสามารถศึกษา “คู่มือ การจัดกระบวนการเล่นแบบ Loose Parts Play” ฉบับที่โครงการฯ ส่งให้ และ ดู VDO การจัดที่โครงการจัดทำขึ้น (EP1-EP8) เพื่อให้เกิดความเข้าใจในการจัดกิจกรรมมากยิ่งขึ้น
การจัดประสบการณ์การเรียนรู้
สัปดาห์นี้เป็นการจัดประสบการณ์หน่วย “หิน ดิน ทราย” ครูวางแผนเตรียมสื่อการเรียนรู้ที่หลากหลายและสอดคล้องกับหน่วย เช่น เกมการศึกษา สื่อของจริง และสื่อจำลอง เช่น กล่องปริศนาชั้นดิน ชั้นหิน และชั้นทราย เพื่อเปิดโอกาสให้เด็กได้เรียนรู้ผ่านประสบการณ์ตรงและการปฏิบัติจริง ได้ใช้ประสาทสัมผัสในการสัมผัส สังเกต และสำรวจวัสดุธรรมชาติ และการทำกิจกรรมกลุ่มร่วมกับครู ซึ่งช่วยกระตุ้นความอยากรู้อยากเห็น ส่งเสริมทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ เด็กสามารถบอกเล่าเรื่องราวได้อย่างมั่นใจ เด็ก ๆ ได้สะท้อนความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับลักษณะและประโยชน์ของหิน ดิน ทราย พร้อมทั้งถ่ายทอดจินตนาการผ่านผลงานศิลปะสร้างสรรค์ที่หลากหลาย เช่น การวาดภาพระบายสี การปั้น และงานประดิษฐ์จากวัสดุต่าง ๆ
ร่องรอยการเรียนรู้และผลงาน ปรากฏร่องรอยการเรียนรู้ ได้แก่ ผังกราฟิกสรุปหน่วยการเรียนรู้ และป้ายนิเทศแสดงผลงานของเด็ก ซึ่งสะท้อนการบูรณาการทักษะทางภาษาและทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ได้อย่างเหมาะสมตามวัย
ขอให้ทบทวนร่องรอยการเรียนรู้ให้มีความเป็นรูปธรรม ให้เด็กมีส่วนร่วมในการสะท้อนการเรียนรู้มากยิ่งขึ้น
บทบาทของครูผู้สอน
- สร้างแรงจูงใจ กระตุ้นความสนใจของเด็กให้เกิดการเรียนรู้ เด็กทุกคนมีส่วนร่วมในการทำกิจกรรม
- คำถามปลายเปิด ครูใช้คำถามปลายเปิดกระตุ้นการคิด
- ผู้อำนวยความสะดวกการเรียนรู้ ให้ความช่วยเหลือเด็ก ดูแลเอาใจใส่เด็กอย่าง เด็กมีความกระตือรือร้น ปรับกิจกรรมตามความสนใจของเด็ก
- ส่งเสริมปฏิสัมพันธ์สร้างสรรรค์เชิงบวกระหว่างเด็กกับเด็ก
จุดเด่นที่น่าชื่นชม
ครูเตรียมสื่ออุปกรณ์ประกอบกิจกรรม ครูสนับสนุนการเรียนรู้ของเด็ก ส่งเสริมให้เด็กมีความสุข มีความมั่นใจ และกล้าแสดงออกอย่างเหมาะสม
การจัดสิ่งแวดล้อมส่งเสริมการเรียนรู้ บรรยากาศการเรียนรู้ที่อบอุ่น เป็นกัลยาณมิตร มีความยืดหยุ่น ทำให้เด็กมีความสุข มั่นใจ และกล้าแสดงความคิดเห็น การสะท้อนการเรียนรู้และร่องรอยการพัฒนา มีการจัดทำผังกราฟิก ชาร์ตกระบวนการเรียนรู้ และบอร์ดแสดงผลงานศิลปะสร้างสรรค์ทั้งแบบรายบุคคลและงานกลุ่มอย่างชัดเจน
ฝ่ายการศึกษา ฯ นำเสนอประเด็นจากภาครัฐ
เรื่องที่ 1 ศธ. ย้ำชัด! ห้ามจัดสอบแข่งขันในเด็กปฐมวัย‼️ โดยนายประเสริฐ จันทรรวงทอง รมว. กระทรวงศึกษาธิการ (ประกาศเมื่อ 1 ส.ค. 2569)
🔹️สั่งการไปยังสพฐ. และสช. และสถานศึกษาทุกแห่งในระดับปฐมวัย ห้ามจัดการเรียนการสอน หรือกิจกรรมที่มุ่งเน้นการสอบแข่งขัน เพื่อรับเกียรติบัตรหรือถ้วยรางวัลในเด็กเล็ก
🔸️ถือเป็นการกระทำผิดกฎหมาย‼️ ขัดต่อพรบ.การพัฒนาเด็กปฐมวัย ปี 62 การเร่งรัด การติว และการแข่งขัน สร้างความกดดันต่อเด็กปฐมวัย ส่งผลกระทบเชิงลบต่อสภาพจิตใจ สมอง เวลา และพฤติกรรมของเด็กในระยะยาว
เรื่องที่ 2 ประกาศเจตนารมณ์ลดจอ‼️ เร่งดำเนินการงดจอก่อน 2 ขวบ 3-6 ขวบ ลดจอ และให้ใช้อย่างมีเงื่อนไข เพื่อส่งเสริมเด็กปฐมวัยได้พัฒนาอย่างสมวัยในทุกด้าน (ประกาศเมื่อ 21 ส.ค. 2569)
แนวทางการสนับสนุนและเชื่อมต่อการเรียนรู้
ชุดบัญชีคำพื้นฐานปูพื้นฐานภาษาไทย ฝ่ายการศึกษาฯ มอบชุดบัญชีคำพื้นฐานสำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 ให้ครูผู้สอนชั้นอนุบาล 3 เพื่อใช้เป็นแนวทางจัดกิจกรรมส่งเสริมทักษะภาษาไทย ผ่านการเล่าและอ่านนิทาน ให้เหมาะสมกับพัฒนาการตามวัย
การเชื่อมต่อการศึกษา เน้นการบูรณาการทักษะความพร้อมทางภาษาไทยและทักษะชีวิตในกิจวัตรประจำวัน เพื่อเตรียมความพร้อมให้เด็กชั้นอนุบาล 3 ก้าวสู่ชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 อย่างมีความสุข โดยฝ่ายการศึกษาฯ ได้แนะนำชุดหนังสือนิทานอ่านสนุก ฝึกภาษาไทย รู้จักคำหลากหลายของพยัญชนะแต่ละตัว และนิทานหัดอ่าน ชุดจักรวาลอ่านสนุก เพื่อให้ครูผู้สอนชั้นอนุบาล 3 ได้นำไปใช้ จัดกิจกรรมส่งเสริมทักษะทางภาษาให้กับเด็ก
อาจารย์กาญจนา สุวรรณธาร (หัวหน้าแผนกปฐมวัย ฝ่ายการศึกษาฯ) ขอขอบผู้บริหารที่ให้การสนับสนุนและคุณครูโรงเรียนคาเบรียลอุปถัมภ์ที่ได้นำความรู้จากการอบรมลงสู่ห้องเรียน เห็นความตั้งใจในการพัฒนาตนเองพัฒนางานอย่างต่อเนื่อง ขอบคุณคุณครูเขต 3 ที่แลกเปลี่ยนเรียนรู้ซึ่งกันและกัน ขอเป็นกำลังใจในการทำงานเพื่อพัฒนาเด็ก ๆ ต่อไป
(ภาพ/ข่าว : พิรญาณ์ จรูญวัฒนไพบูลย์)
Link เพื่อแชร์ >> https://shorturl.asia/y6wzxh
แผนกปฐมวัย
ฝ่ายการศึกษา อัครสังฆมณฑลกรุงเทพฯ
