นิเทศกัลยาณมิตร (ระดับปฐมวัย) โรงเรียนมารดานฤมล
โดย ฝ่ายการศึกษา อัครสังฆมณฑลกรุงเทพฯ
ณ ห้องประชุมมารดาแห่งปรีชาญาณ ชั้น 2 อาคารฟาติมา โรงเรียนมารดานฤมล
- - - - - - - - - - - - - -
ผู้ร่วมนิเทศกัลยาณมิตร ประกอบด้วย
แผนกปฐมวัยฝ่ายการศึกษาฯ 2 คน ครูจากโรงเรียนเซนต์แอนโทนี 2 คน โรงเรียนมาเรียลัย 3 คน โรงเรียนพระวิสุทธิวงส์ 3 คน และโรงเรียนมารดานิจจานุเคราะห์ 2 คน
เซอร์เรมอนด์ พิเศษศักดิ์ (ผู้อำนวยการโรงเรียนมารดานฤมล) กล่าวต้อนรับเจ้าหน้าที่แผนกวิชาการขั้นพื้นฐาน แผนกปฐมวัย ฝ่ายการศึกษาฯ รวมถึงคณะครูปฐมวัยจากเขต 4 และโรงเรียนพระมารดานิจจานุเคราะห์ ด้วยความยินดีเป็นอย่างยิ่งในการมานิเทศกัลยาณมิตรเพื่อพัฒนาการเรียนการสอนระดับปฐมวัย และกล่าวถึงความเปลี่ยนแปลงของการอบรมเลี้ยงดูเด็กในปัจจุบัน ซึ่งจำเป็นต้องมีกระบวนการทางจิตวิทยาเข้ามาดูแลควบคู่ไปกับการเรียนการสอน ทั้งนี้ โรงเรียนมารดานฤมลมีความยินดีที่จะแลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกัน เปิดรับสิ่งดี ๆ เพื่อพัฒนาเด็ก ๆ ให้เป็นผู้ที่มีความสามารถ พร้อมกับเชื่อมั่นว่าคุณครูทุกท่านจะได้รับประโยชน์จากการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ตามบริบทของโรงเรียน พร้อมกันนี้ได้กล่าวอวยพรและขอพรจากแม่พระให้การดำเนินงานนิเทศในวันนี้ประสบผลสำเร็จด้วยดี
โรงเรียนนำเสนอวีดีทัศน์ ความก้าวหน้าจัดกิจกรรมต่าง ๆ โรงเรียน
อาจารย์กาญจนา สุวรรณธาร (หัวหน้าแผนกปฐมวัย ฝ่ายการศึกษาฯ) แนะนำคณะผู้นิเทศและชี้แจงจุดมุ่งหมาย พร้อมทั้งรูปแบบการเยี่ยมชมห้องเรียน ด้วยกระบวนการนิเทศติดตามความก้าวหน้าในการพัฒนางานของครู ในประเด็น
1) การจัดสภาพแวดล้อม (มุมพื้นฐาน) ที่เอื้อต่อการเรียนรู้
2) การจัดประสบการณ์การเรียนรู้
3) บทบาทครู
ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับบริบทของโรงเรียน การนิเทศกัลยาณมิตรเป็นการเสริมพลัง สร้างบรรยากาศความไว้วางใจ แลกเปลี่ยนเรียนรู้ซึ่งกันและกัน
การจัดสภาพแวดล้อมและมุมประสบการณ์พื้นฐาน
สภาพแวดล้อมและบรรยากาศ จัดแบ่งพื้นที่ภายในห้องเรียนอย่างเป็นสัดส่วน ปลอดภัย มีความสะอาด และเอื้อต่อการเรียนรู้อย่างรอบด้าน สื่ออุปกรณ์ วัสดุเหลือใช้หลากหลายสอดคล้องกับการจัดประสบการณ์
ขอให้ทบทวนการจัดมุมสงบไม่ควรอยู่คู่กับมุมเสียงดัง เพื่อให้เด็กได้ทำกิจกรรมได้อย่างต่อเนื่อง
มุมประสบการณ์ มีการจัดมุมประสบการณ์พื้นฐาน เช่น มุมหนังสือ มุมบล็อก มุมวิทยาศาสตร์ มุมบทบาทสมมุติ มุมของเล่นสัมผัส มุม Loose Parts Play มีระบบการจัดเก็บ (Find Use Return) ค้นหา- ใช้- เก็บคืน สื่อวัสดุจัดวางในระดับสายตาที่เด็กสามารถหยิบใช้และจัดเก็บได้ด้วยตนเอง ซึ่งช่วยส่งเสริมทักษะการช่วยเหลือตนเองและวินัยในตนเอง
การเล่น Loose Parts Play ครูได้รับอบรมจากฝ่ายการศึกษาฯ ในรูปแบบออนไลน์ และเริ่มนำแนวคิดมาวางแผนจัดเตรียมสื่อและให้เด็กเล่นในกิจกรรมเสรี มีบรรยากาศที่ส่งเสริมการเรียนรู้ ครูใช้คำถามปลายเปิดกระตุ้นความคิดของเด็ก เด็กมีอิสระในการเล่น ขอให้ทบทวนระบบการจัดเก็บ สัญลักษณ์รูปภาพ/ขอบข่ายในการสร้างผลงาน การจัดหมวดหมู่สื่ออุปกรณ์ Loose Parts Play โดยจัดวางแยกเป็นกลุ่ม/ประเภทอย่างชัดเจน และเพิ่มประเภทวัสดุปลายเปิดที่หลากหลายยิ่งขึ้น เช่น วัสดุธรรมชาติ วัสดุรีไซเคิล หรือเศษวัสดุรูปทรงแตกต่างกัน เพื่อส่งเสริมจินตนาการในการสร้างสรรค์ของเด็ก คำนึงถึงความปลอดภัยในการจัดหาสื่ออุปกรณ์ เช่น ขนาดที่เล็กและความคมของวัสดุ
ขอให้ครูทบทวน “คู่มือ การจัดกระบวนการเล่นแบบ Loose Parts Play” ฉบับที่โครงการฯ ส่งให้ และ ดู VDO การจัดที่โครงการจัดทำขึ้น (EP1-EP8)
การจัดประสบการณ์การเรียนรู้
สัปดาห์นี้เรียนรู้หน่วย “ดอกไม้” ครูได้วางแผนการจัดประสบการณ์อย่างครอบคลุม โดยเตรียมสื่อของจริง เช่น ต้นดอกไม้ อุปกรณ์การปลูก และดินปลูกดอกไม้หลากหลายประเภท รวมถึงสื่อประดิษฐ์ เพื่อให้เด็กได้เรียนรู้ผ่านประสบการณ์ตรง กระบวนการจัดกิจกรรม บางห้องเรียนใช้นิทานเป็นสื่อนำเข้าสู่กิจกรรม เปิดโอกาสให้เด็กได้ลงมือปฏิบัติจริงและใช้ประสาทสัมผัสในทุกขั้นตอน ช่วยกระตุ้นความสนใจ ส่งเสริมให้เด็กกล้าสื่อสาร เล่าเรื่องราวอย่างมั่นใจ พร้อมทั้งสะท้อนความรู้ความเข้าใจและจินตนาการผ่านผลงานศิลปะที่หลากหลาย เช่น การวาดภาพด้วยสีน้ำและสีเทียน การปั้นดินน้ำมัน และงานประดิษฐ์จากเศษวัสดุ ครูใช้คำถามปลายเปิดเพื่อกระตุ้นกระบวนการคิด ส่งเสริมให้เด็ก ๆ กล้าคิด กล้าพูด แสดงความคิดเห็น และร่วมกันค้นหาคำตอบด้วยตนเองอย่างเป็นธรรมชาติ
ร่องรอยการเรียนรู้และผลงาน ปรากฏร่องรอยการเรียนรู้อย่างชัดเจนและเป็นรูปธรรม ได้แก่ ผังกราฟิกสรุปหน่วยการเรียนรู้ และป้ายนิเทศแสดงผลงานของเด็ก ซึ่งสะท้อนการบูรณาการทักษะทางภาษาและทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ได้อย่างเหมาะสมตามวัย
บทบาทของครูผู้สอน
- สร้างแรงจูงใจ กระตุ้นความสนใจของเด็กให้เกิดการเรียนรู้ เด็กทุกคนมีส่วนร่วมในการทำกิจกรรม
- คำถามปลายเปิด ครูใช้คำถามปลายเปิดกระตุ้นการคิด
- ผู้อำนวยความสะดวกการเรียนรู้ ให้ความช่วยเหลือเด็ก ดูแลเอาใจใส่เด็กอย่าง เด็กมีความกระตือรือร้น ปรับกิจกรรมตามความสนใจของเด็ก
- ส่งเสริมปฏิสัมพันธ์สร้างสรรรค์เชิงบวกระหว่างเด็กกับเด็ก
จุดเด่นที่น่าชื่นชม
บรรยากาศเชิงบวกและความปลอดภัยทางความรู้สึก ครูสนับสนุนการเรียนรู้ของเด็ก โดยจัดวางอุปกรณ์ศิลปะไว้บนโต๊ะ เพื่อเตรียมความพร้อมให้เด็กเห็นกิจกรรมล่วงหน้า บรรยากาศการเรียนรู้มีความอบอุ่น เป็นกัลยาณมิตร และมีความยืดหยุ่น ส่งเสริมให้เด็กมีความสุข มีความมั่นใจ และกล้าแสดงออกอย่างเหมาะสม
การสะท้อนการเรียนรู้และร่องรอยการพัฒนา มีการจัดทำผังกราฟิกและชาร์ตแสดงกระบวนการเรียนรู้อย่างเป็นระบบ เช่น กิจกรรมส่งเสริมทักษะทางภาษาจากนิทาน (วรรณกรรมเป็นฐาน) ชาร์ตร่องรอยการเรียนรู้ คำศัพท์น่ารู้ วัฏจักรการสืบเสาะ และคุณธรรมประจำเดือน พร้อมทั้งจัดแสดงผลงานศิลปะที่หลากหลายทั้งแบบรายบุคคลและรายกลุ่ม ซึ่งนำเสนอผลงานของเด็กทุกคน เปิดโอกาสให้เด็กได้คิดริเริ่ม เลือก ตัดสินใจ และลงมือปฏิบัติด้วยตนเองตามความสนใจ
กิจกรรมส่งเสริมการพัฒนาที่ยั่งยืน (SDGs/ESD) ที่เป็นรูปธรรม มีการจัดกิจกรรมสำรวจต้นไม้และลงมือปลูกจริงเพื่อเสริมสร้างประสบการณ์ในกิจวัตรประจำวัน ครูนำวัสดุเหลือใช้มาสร้างคุณค่าใหม่ในการจัดประสบการณ์ได้อย่างมีประสิทธิภาพ เช่น กล่องกระดาษลัง แผงไข่ แกนกระดาษทิชชู ฝาขวดน้ำ และกล่องนมโรงเรียน นำมาดัดแปลงเป็นสื่อการสอน ของเล่น และให้เด็กสร้างสรรค์ผลงานศิลปะตามจินตนาการ การจัดกิจกรรมนี้ช่วยปลูกฝังนิสัยรักธรรมชาติ ส่งเสริมหลักการใช้น้อย ใช้ซ้ำ (Reduce & Reuse) ตลอดจนสร้างจิตสำนึกในการดูแลรักษาสิ่งแวดล้อม ซึ่งเป็นการวางรากฐานการเรียนรู้เพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน (Education for Sustainable Development- ESD) อย่างเป็นรูปธรรม
ฝ่ายการศึกษา ฯ นำเสนอประเด็นจากภาครัฐ
เรื่องที่ 1 ศธ. ย้ำชัด! ห้ามจัดสอบแข่งขันในเด็กปฐมวัย‼️ โดยนายประเสริฐ จันทรรวงทอง รมว. กระทรวงศึกษาธิการ (ประกาศเมื่อ 1 สค. 2569)
🔹️สั่งการไปยังสพฐ. และสช. และสถานศึกษาทุกแห่งในระดับปฐมวัย ห้ามจัดการเรียนการสอน หรือกิจกรรมที่มุ่งเน้นการสอบแข่งขัน เพื่อรับเกียรติบัตรหรือถ้วยรางวัลในเด็กเล็ก
🔸️ถือเป็นการกระทำผิดกฎหมาย‼️ ขัดต่อพรบ.การพัฒนาเด็กปฐมวัย ปี 62 การเร่งรัด การติว และการแข่งขัน สร้างความกดดันต่อเด็กปฐมวัย ส่งผลกระทบเชิงลบต่อสภาพจิตใจ สมอง เวลา และพฤติกรรมของเด็กในระยะยาว
เรื่องที่ 2 ประกาศเจตนารมณ์ลดจอ‼️ เร่งดำเนินการงดจอก่อน 2 ขวบ 3-6 ขวบ ลดจอ และให้ใช้อย่างมีเงื่อนไข เพื่อส่งเสริมเด็กปฐมวัยได้พัฒนาอย่างสมวัยในทุกด้าน (ประกาศเมื่อ 21 ส.ค. 2569)
แนวทางการสนับสนุนและเชื่อมต่อการเรียนรู้
ชุดบัญชีคำพื้นฐานปูพื้นฐานภาษาไทย ฝ่ายการศึกษาฯ มอบชุดบัญชีคำพื้นฐานสำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 ให้ครูผู้สอนชั้นอนุบาล 3 เพื่อใช้เป็นแนวทางจัดกิจกรรมส่งเสริมทักษะภาษาไทย ผ่านการเล่าและอ่านนิทาน ให้เหมาะสมกับพัฒนาการตามวัย
การเชื่อมต่อการศึกษา เน้นการบูรณาการทักษะความพร้อมทางภาษาไทยและทักษะชีวิตในกิจวัตรประจำวัน เพื่อเตรียมความพร้อมให้เด็กชั้นอนุบาล 3 ก้าวสู่ชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 อย่างมีความสุข โดยฝ่ายการศึกษาฯ ได้แนะนำชุดหนังสือนิทานอ่านสนุก ฝึกภาษาไทย รู้จักคำหลากหลายของพยัญชนะแต่ละตัว และนิทานหัดอ่าน ชุดจักรวาลอ่านสนุก เพื่อให้ครูผู้สอนชั้นอนุบาล 3 ได้นำไปใช้ จัดกิจกรรมส่งเสริมทักษะทางภาษาให้กับเด็ก
อาจารย์กาญจนา สุวรรณธาร (หัวหน้าแผนกปฐมวัย ฝ่ายการศึกษาฯ) ขอขอบคุณผู้บริหารและครูผู้สอนโรงเรียนมารดานฤมลทุกคน ที่ได้นำความรู้จากการอบรมไปประยุกต์ใช้ในการจัดประสบการณ์เรียนรู้ในชั้นเรียนอย่างเป็นรูปธรรม และขอขอบคุณคณะครูร่วมนิเทศจากเขต 4 และโรงเรียนพระมารดานิจจานุเคราะห์ ที่ได้ร่วมแลกเปลี่ยนเรียนรู้ซึ่งกันและกัน และขอเป็นกำลังใจในการพัฒนาเด็กปฐมวัยให้เติบโตอย่างมีคุณภาพต่อไป
เซอร์เรมอนด์ พิเศษศักดิ์ (ผู้อำนวยการโรงเรียนมารดานฤมล) กล่าวขอบคุณคณะผู้นิเทศ ที่ได้มาแบ่งปัน ให้คำแนะนำ และเติมเต็มในรูปแบบกัลยาณมิตร เพื่อพัฒนาโรงเรียนและเด็กๆ อย่างเต็มศักยภาพ
(ภาพ/ข่าว : พิรญาณ์ จรูญวัฒนไพบูลย์)
Link เพื่อแชร์ >> https://shorturl.asia/dtw1xx
แผนกปฐมวัย
ฝ่ายการศึกษา อัครสังฆมณฑลกรุงเทพฯ
